SKOLYOZ NEDİR?
Genel anlamda kolumna vertebralisin laterale olan eğriliğidir.
Skolyoz, vertebraların frontal düzlem, sagital eksendeki lateral fleksiyonu ;horizantal düzlem,vertikal eksendeki rotasyonu ile karakterize bir deformitedir.
- Ayakta çekilen grafilerde bu eğriliğin 10 derecenin’nin üzerinde olmasıskolyoz olarak kabul edilir. Bu derecenin altındaki eğrilikler spinal asimetriolarak tanımlanır, patolojik olarak kabul edilmez ve tedavi gerektirmezler. Skolyoz bir hastalık değil, bir bulgudur ve pek çok hastalığın ortak bulgusu olarak karşımıza çıkabilir
- Skolyoza çoğu hastada vertebralardaki rotasyonel bir deformite de eşlik eder ve bu durum kendisini kaburga kamburluğu (rib hump), skapular belirginlik ve belde düzleşme olarak belli eder
SKOLYOZUN KOMPLİKASYONLARI
- Postürü olumsuz olarak etkiler.
- Abdominal ve torakal boşluk arasındaki dengeyi bozar.
- Normaldeki göğüs kafesinin göğüs üzerindeki karesel duruşu bozulur.Pelvis bir tarafa eğim gösterirken omuzlar diğer tarafa doğru sarkma gösterir.Buna dekompansasyon denir.
- Göğüs kafesi içindeki organlar normal yerleşimlerden dışarı itilir.Vücut sistemleri etkilenir.Kalp ve solunum fonksiyonları bozulur.Üst solunum yolu fonksiyonları gelişir.
- Skolyoz açısı keskinse paraplejilere neden olur.
TEDAVİ
Amaçlar:
-Kas kuvvetinin korunması ve arttırılması
-Fonksiyon kapasitenin arttırılması
-Kas kısalıkları,kontraktür ve deformitelerin önlenmesi
-Ayakta ambulasyon süresinin uzatılması
-Pulmoner komplikasyonların önlenmesi
TEDAVİ
Tedavinin 2 amacı vardır: Eğriliğin düzeltilmesi ve ilerlemenin durdurulması. Skolyozun tedavisi, konservatif ve cerrahi yolla düzeltme veya önlemek şeklindedir.
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon
Çeşitli derecelerde fonksiyonel yetersizliği olan hastalarda deformite ve kontraktürlerin meydana gelmesini önlemek, kişiyi kendi yetersizlikleri içerisinde maksimum bağımsızlığa ulaştırmak, ilerleyici özellikteki hastalıkların olumsuz etkilerini en aza indirmek FTR çalışmalarının ana hedefini oluşturmaktadır. Bu amaçlara yönelik FTR yaklaşımları;
– Kas kuvvetinin korunması ve arttırılması
– Fonksiyonel kapasitenin arttırılması
– Kas kısalıkları, kontraktür ve deformitelerin önlenmesi
– Ayakta ambulasyon süresinin uzatılması
– Pulmoner fonksiyonların korunması, arttırılması ve komplikasyonların önlenmesidir.
a. Solunum egzersizleri: Kosta deformitelerine ve kostovertebral açılaşmalara bağlı olarak, göğüs kafesi hareketleri kısıtlandığı için kostaların eklem hareket açıklığını arttırmaya çalışılmalıdır. Aynı zamanda, solunum kaslarının ve solunuma yardımcı kasların kuvvetlendirilmesi de sağlanmış olacaktır. Hastanın solunum kapasitesini korumak da, ana hedeflerdendir. Bu amaçla;
• Göğüs kafesi hareketliliğini arttırmak için dirençli göğüs egzersizleri ve lokal ekspansiyon egzersizleri
• İnterkostal kaslarla birlikte, diaframın da kuvvetlendirilmesi için torakal ekspansiyon egzersizleri ve karın, göğüs solunum egzersizleri verilebilir.
• Yardımcı solunum kaslarının da kulanıldığı postür egzersizleri solunum egzersizleriyle kombine olarak kullanılabilir.
b. Germe Egzersizleri: Kısalıkalrın olduğu kas gruplarına germe egzersizleri uygulanır. Semptomları azaltmak için, asimetrik lateral egzersizlerden faydalanılır. Genel olarak, skolyozu olan bir hastada, kısalması muhtemel kaslar:
• Kalça fleksörleri, abduktörleri ve adduktörleri
• Quadriceps femoris, TFL, hamstring kas grubu ve gastrosoleus kası.
• Lumbal ekstansörler
• Pektoral kaslar
• M. latissimus dorsi, rhomboideus major ve minor kasları, kol internal ve eksternal rotatörleri
c. Kuvvetlendirme Egzersizleri: Kas dengesizlikleri, göz önünde tutularak, uygun kas eğitimi verilmelidir. Özellikle, ekstremitelere göre daha fazla tutulan gövde kasları kuvvetlendirilmelidir.
• Gövde ekstansörlerinin kuvvetlendirilmesi
• Karın kaslarının kuvvetlendirilmesi: Özellikle bir taraf oblik karın kaslarının diğer taraf obliklerine oranla daha zayıf olduğu durumlarda, hastaya gövde rotasyonuyla birlikte, fleksiyon egzersizleri verilebilir.
• Karın ve sırt kaslarını kuvvetlendirmek ve esnekliği arttırmak için, kedi – deve egzersizleri verilebilir.
• Posterior pelvik tilt egzersizleri ve izometrik egzersizler
d. Egzersiz Tedavisi: Egzersizlerin başarısında, hastanın sorumluluğunu bilmesi ve motivasyonu oldukça önemlidir. İdiyopatik skolyoz dışındaki skolyoz tiplerinde, egzersiz tedavisi, etkin bir yöntem değildir. Skolyozda, egzersizin yararları, şu şekilde özetlenebilir:
• Postürü düzeltmek
• Esnekliği artırmak (konkav yüzü germek ve yumuşak doku kontraktürlerini açmak)
• Postürü korumak için, karın kaslarının tonusunu arttırmak
• Kas kuvvet dengesizliğini düzeltmek
• Solunumu düzenlemek
Egzersizler, hastanın kendini iyi hissetiği saatlerde yapılmalıdır. Bu, genellikle sabah saatleridir.
• Skolyoz Egzersizleri:
o Fonksiyonel Skolyoz Egzersizleri: Fonksiyonel skolyozda, özel germe ve lateral fleksiyon gibi egzersizler dışında, hastaya tamamen simetrik bir eğitim yapılmalı, ve gövdede simetrik düzgün duruş sağlanmalıdır.
• Segmental egzersizler
•• Kuru yüzme egzersizleri
•• Sudan çıkma egzersizleri
•• Kedi – deve egzersizleri
Özel Skolyoz Egzersizleri:
Emekleme Egzersizi:C eğrilerinde hasta apexi uyan pozisyonda konkav taraf kol ve aksi taraf bacağını kullanarak ,S eğrilerinde ise iç bükey taraf kol ve aynı taraf bacağını kullanarak emekletilir.
Lateral Fleksiyon Egzersizi:Primer eğrinin zıt yönüne doğru lateral fleksiyon hareketi yaptırılır.
Germe Egzersizi:Primer eğrinin apexine uyan pozisyonda konkav taraf kol öne ,konkav taraf bacak geriye uzatılarak germe yaptırılır.
